لزوم ایجاد نظام پیمانکاری

ایجاد نظام پیمانکاری واجب‌تر از نان شب

حدود 30 هزار شرکت پیمانکاری در سراسر کشور فعالیت دارند، بی‌آنکه در مواقع نیاز از سوی وزارتخانه یا ارگان مشخصی حمایت شود.

خیل عظیم کاروان شرکت‌های پیمانکاری تاکنون نتوانسته‌اند، به‌طور مشخص زیر یک سقف جمع شوند یا حتی نمایندگان انجمن‌های مربوط در قالب شورای هم‌اندیشی به تبادل نظر بپردازند و در مواقع ضروری از یکدیگر حمایت کنند.

شبکه اطلاع‌رسانی صنوف مسکن ایران (صما)، با متخصصان و فعالان این بخش در سراسر کشور، موضوع تشکیل سازمان نظام پیمانکاری و راه‌اندازی شورای هم‌اندیشی صما را به بحث گذاشته‌ است:

متولی نداریم
بابک فرزانه‌وار نامی آشنا در انجمن شرکت‌های ساختمانی و تأسیساتی و تجهیزاتی ایران است. وی دربارة سازمان نظام پیمانکاری گفت: «اسمش را نظام نمی‌گذاریم؛ به دلیل اینکه یادآور سازمان نظام مهندسی است. ما نمی‌خواهیم به این صورت باشد، می‌خواهیم پیمانکاران جایگاه خودشان را همان‌گونه که در پروژه‌های عمرانی کشور دارند، نزد مسؤولان داشته باشند.» دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی و تأسیساتی کشور به اهمیت کار پیمانکاران اشاره کرد و افزود: «شرکت‌های پیمانکاری در گردش مالی بیشتر از 60 هزار میلیارد تومان اقتصاد کشور تأثیر مستقیم دارند.»

وی با اشاره به اینکه پیمانکاران متولی ندارند، تأکید کرد: «وقتی قرارداد پیمانکاری منعقد می‌شود، شرکت‌های پیمانکاری به مفاد قرارداد و وجدان کاری‌ای که دارند پای‌بند هستند؛ اما اگر کارفرما کارش را درست انجام ندهد، چه کسی متوجه می‌شود؟ در همة صنوف به جز نظام پیمانکاری قوانین و مقررات سازمانی به‌گونه‌ای تدوین شده که خارج از صنف آنها را قبول دارد؛ اما در صنف ما این وضع وجود ندارد.» فرزانه‌وار می‌افزاید: «سازمان نظام پیمانکاری به‌طور قطع با همکاری مسؤولان دولتی می‌تواند راهگشای عمران و آبادانی کشور باشد. ایجاد و تقویت این سازمان به نفع سیستم اجرایی و منافع ملی کشور است.» وی از ویژگی‌های شورای هم‌اندیشی صما هم می‌گوید: «در این قضیه باید پیمانکاران را از انبوه‌سازان جدا دانست؛ زیرا کارکردها با هم متفاوت است. در شورای هم‌اندیشی صما باید نمایندة دولت هم حضور داشته باشد؛ وگرنه بدون تعامل دولت تصمیم‌گیری‌ها بی‌فایده است.»

آشنایی با نداشته‌ها
داوود باقری، عضو انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیسات و تجهیزات استان مرکزی هم دربارة تشکیل سازمان نظام پیمانکاری چنین می‌گوید: «سازمان نظام پیمانکاری در صورت داشتن اختیارات قانونی می‌تواند موفق باشد؛ وگرنه مثل کانون سراسری خواهد بود.»
وی ادامه می‌دهد: «شرکت‌ها و انجمن‌های مرتبط با پیمانکاری هیچ دخل و تصرفی در مفاد قراردادهایی که با کارفرمایان می‌بندند، ندارند و کسی متوجة تخلفات کارفرمایان نمی‌شود. سازمان نظام پیمانکاری باید این قدرت و اختیار را داشته باشد که در صورت مشاهدة مستند تخلفات کارفرمایان از پیمانکاران دفاع کند.»
باقری در مورد شورای هم‌اندیشی صما تصریح می‌کند: «اتاق فکر خوب است و ما را با نداشته‌ها و آن چیزی که باید بدانیم، آشنا می‌کند. به نظرم جای این شورای بین صنوف مسکن و پیمانکاری خالی است و موجب اتحاد بین صنوف می‌شود.»
بهرام قادری، عضو هیأت‌مدیره انجمن شرکت‌های ساختمانی استان چهارمحال‌وبختیاری هم معتقد است، سازمان نظام پیمانکاری بازوی اجرایی دولت در آبادانی کشور خواهد بود. اقتصاد کشور روی فعالیت‌های پیمانکاران می‌چرخد و اگر سازمان نظام پیمانکاری تأسیس شود و درست عمل کند، از هدررفتن بیت‌المال جلوگیری می‌کند.
وی در مورد شورای هم‌اندیشی صما می‌گوید: «باید زودتر از اینها این شورا شکل می‌گرفت تا بتواند نقشة راه پیشرفت فعالان صنعت ساختمان و پیمانکاری را ترسیم کند.»

ترس دولتی‌نشدن نداشته باشیم
علی باقرطاهری، دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی و تأسیساتی خوزستان می‌گوید: «عده‌ای ترس از این دارند که سازمان نظام پیمانکاری پس از تشکیل‌شدن دولتی شود؛ نظیر آنچه برای سازمان نظام مهندسی اتفاق افتاده است. اعتقادم این است که باید کانون فعلی را حفظ کنیم و سازمان نظام پیمانکاری را هم زودتر شکل دهیم؛ ولی هریک باید تعریف و جایگاه خود را داشته باشند.»
در همین حال احمد اخترکاوان از استان گلستان به خبرنگار ما می‌گوید: «با تأسیس سازمان نظام پیمانکاری به استانداردها نزدیک می‌شویم و از سوی دیگر بین دولت و پیمانکاران توازن برقرار می‌شود.»
وی می‌افزاید: «آرزویم این است که روزی شاهد تأسیس سازمان نظام پیمانکاری باشم.»
یارمراد مرادی، دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی کرمانشاه هم می‌گوید: «چندین سال است که اصرار داریم سازمان نظام پیمانکاری تشکیل شود؛ ولی هنوز در صحن علنی مجلس شورای اسلامی آن را تصویب نکردند تا ما هم قانونمند شویم و متولی
داشته باشیم.»
وی می‌افزاید: «مهم‌ترین تأثیر تأسیس سازمان نظام پیمانکار پاسخگوشدن کارفرمایان به پیمانکاران است. ما را الآن به رسمیت نمی‌شناسند و در تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها برای پیمانکاران هیچ نقشی را برای ما متصور نیستند.»

مدافع پیمانکاران
محمدحسن دشتی، عضو انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزات استان یزد هم می‌گوید: «در سازمان نظام پیمانکاری باید مأموریت‌ها و مسؤولیت‌ها مطابق آنچه در سازمان نظام مهندسی برای مهندسان مشخص است، معلوم شود.»
وی می‌افزاید: «سازمان نظام پیمانکاری باید جایی باشد که مدافع حقوق پیمانکار و بازخواست‌کنندة پیمانکار متخلف باشد تا حقی از پیمانکاران در جامعه ضایع و تباه نشود.» دشتی دربارة شورای هم‌اندیشی صما هم می‌گوید: «آنچه از شورای هم‌اندیشی بیرون می‌آید، باید اجرا شود و پشتوانة اجرایی داشته باشد؛ وگرنه صرف تشکیل آن هیچ دردی را دوا نمی‌کند.» وی می‌افزاید: «شورای هم‌اندیشی صما اگر سالی یک مصوبه، اما اجراشدندی داشته باشد، بهتر از آن است که هر روز یک مصوبه داشته باشد؛ ولی هیچ‌کدام اجرا نمی‌شود.»

ارتقای جایگاه پیمانکاران
امید عثمانی، عضو هیأت‌مدیرة انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزاتی استان کردستان هم پس از انتقاداتی که به نحوة عملکرد پیمانکاران داشت، می‌گوید: «اگر شیوة کار بر اساس قانون نظام مهندسی اجرا شود و وجهة قانونی داشته باشد، عالی است و موجب ارتقای جایگاه پیمانکاران در کشور می‌شود.» وی اضافه می‌کند: «حقیقت این است که در حال حاضر با توجه به اینکه پیمانکاران جایگاهی در پروژه‌ها ندارند، به نظر نمی‌رسد، کار‌کردن بر اساس قانون نظام مهندسی تأثیرگذار باشد و بیشتر کلیشه‌ای خواهد بود؛ ولی در مجموع مثبت ارزیابی می‌کنم.»
عثمانی دربارة شورای هم‌اندیشی صما هم می‌گوید: «خیلی خوب است که در این شورا همة فعالان صنعت ساختمان و پیمانکاری حضوری فعال داشته باشند و اگر قرار باشد، جلسات صوری برگزار شود، بهتر است که اصلاً نباشد.»

باورکردن پیمانکاران
خسرو خوش‌خلقی، دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزاتی استان آذربایجان غربی هم می‌گوید: «تأسیس سازمان نظام پیمانکاری تأثیرگذار است؛ به شرط اینکه پیمانکاران را باور کنند.»
خوش‌خلقی اضافه می‌کند: «در حال حاضر کانال‌های ارتباطی‌ای وجود دارد که کارها را تعریف می‌کند. سازمان نظام پیمانکاری باید بسیار قوی شروع به کار کند تا روند تعاملی با بخش خصوصی را پایه‌گذاری و تقویت کند.»
وی دربارة شورای هم‌اندیشی صما می‌گوید: «ما در استان خودمان این شورا را تشکیل داده و هر سه ماه‌ یک‌بار جلسه داریم. نتایج بسیار خوبی را تاکنون کسب کرده‌ایم؛ ولی تشکیل آن در گسترة ملی برای پروژه‌های سراسری و همة شرکت‌های کشور بسیار عالی است و بی‌گمان نتایج مثبی به همراه دارد.»

هنوز خبری نیست
بابک بهمنی، دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی تأسیسات و تجهیزات استان البرز دربارة سامان نظام پیمانکاری می‌گوید: «در هزارة سوم زندگی می‌کنیم؛ اما از سازمان نظام پیمانکاری در ایران خبری نیست.»
وی می‌افزاید: «هیچ سازمان و نهادی از پیمانکاران در کشور حمایت نمی‌کند. اگر سازمان نظام پیمانکاری داشته باشیم و از پیمانکاران در پروژه‌های عمرانی حمایت کند، عمران و آبادانی کشور هم به سرانجام مطلوب می‌رسد.» بهمنی‌ در مورد تشکیل شورای هم‌اندیشی صما هم می‌گوید: «هیچ‌کس از مشورت‌کردن ضرر نکرده است. تأثیرش بر شناخت و شناساندن اعضای شورا بسیار چشمگیر است؛ به شرط آنکه تداوم داشته باشند و راهکاری منطق با واقعیت و اجرایی‌پذیر داشته باشند.»

نفوذ کلام پیمانکاران
رمضان بیشه‌سری، دبیر انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزاتی استان مازندران نیز سازمان نظام پیمانکاری را با توجه به شرایطی مؤثر می‌داند و می‌گوید: «سازمان نظام پیمانکاری مقوله‌ای جدید است که نباید با آزمون و خطا فعالیتش را شروع کند و ادامه دهد.»
وی تأکید می‌کند: «بعید هم نیست که این سازمان موفق نشود؛ زیرا ما صنف پیمانکار با 30 هزار عضو حقوقی فعال و بسیار مؤثر به اندازة این انجمن که دارای 130 عضو است. نفوذ کلام نداریم؛ به دلیل اینکه اطلاع‌رسانی درست نداریم.» بیشه‌سری می‌افزاید: «سازمان نظام پیمانکاری باید نفوذ کلام داشته و تأثیرگذار باشد.»
وی دربارة شورای هم‌اندیشی صما هم می‌گوید: «تشکیل شورای هم‌اندیشی صما مشاورة غیرمستقیم به فعالان این صنف است؛ زیرا پس از بررسی مشکلات راهکار اجرایی را با توجه به وضعیت جامعه تدوین، تبیین و پیشنهاد می‌کند؛ البته اگر تداوم کاری داشته باشد می‌تواند موفق شود.»

واجب‌تر از نان شب
محمد خوشنام، رئیس انجمن شرکت‌های ساختمانی، تأسیساتی و تجهیزات استان خراسان جنوبی سازمان نظام پیمانکاری را به نان شب تشبیه کرده و می‌گوید: «به نظرم تأسیس این سازمان برای پیمانکاران از نان شب هم واجب‌تر است.» وی افزود: «در حال حاضر شاهدیم که سازمان نظام مهندسی برای اعضا و ارکان دولت، مرجع مورد وثوق دولتمردان است. پیمانکاران فقط کانونی دارند که به‌تنهایی هیچ کاری نمی‌تواند انجام دهد. باید سازمان نظام پیمانکاری داشته باشیم تا هر شرکت حقوقی و هر پیمانکار حقیقی در هر نقطة کشور عضو تأثیرگذارش باشد. در آن صورت پیمانکاران در پروژه‌های عمرانی کشور به جایگاه واقعی‌شان می‌رسند.»
وی در مورد شورای هم‌اندیشی صما می‌گوید: «در هر جامعه‌ای مشورت موجب تقویت و هم‌دلی می‌شود؛ به شرط آنکه به دیدگاه‌های کارشناسی اهمیت داده شود. با فکرکردن هم مشکل حل نمی‌شود، باید برای آنچه از افکار سازنده بیرون می‌آید، ارزش قائل شد.

پیمانکاران عضو سازمان نظام مهندسی هستند
محسن قربانی، عضو هیأت‌رئیسه و خزانه‌دار شورای مرکزی نظام مهندسی ساختمان کشور هم تأسیس سامان نظام پیمانکاری را مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: «آنچه مسلم است، اینکه اجماع نظر هر تخصصی از نگاه فردی و جداگانه خیلی بهتر است و اگر این اجماع صورت گیرد، در پیشبرد اهداف توسعة کشور بسیار مؤثر است.»
وی می‌افزاید: «حدود 90 درصد پیمانکاران کشور عضو سازمان نظام مهندسی هم هستند.» قربانی یادآور شد: «تأسیس این سازمان مفید است؛ به شرط آنکه راهکارها و آیین‌نامه‌های اجرایی خاصی را تدوین کنند تا تداخل در وظایف نداشته باشیم و یک مؤسسه مردم‌نهاد کامل باشند.»